Cái tên Lê Cương hồi những năm 80 đã từng được biết đến với một số tác phẩm điêu khắc gốm và sa mốt, như Đua thuyền (triển lãm tại Đức năm 1983 khi anh còn đang học khoa Gốm Trung cấp Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội), Kéo lưới, Đánh vật (triển lãm mỹ thuật của tỉnh)...

Bẵng đi hơn hai chục năm, anh nghỉ sáng tác. Ấy là quãng thời gian anh rời Công ty Mỹ thuật Quảng Ninh về hưu non, tập trung phát triển kinh tế gia đình với nghề vẽ truyền thần, tự học thêm nghề chế tác vàng bạc, đá quý rồi khai sinh, dần tạo lập thương hiệu vàng bạc, đá quý Lê Cương, nay đã trở nên khá quen biết với nhiều người dân TP Hạ Long. Con đường phát triển kinh tế của Lê Cương dường như là nối tiếp truyền thống kinh doanh của gia đình anh - một gia đình gốc Hà Nội, xuống định cư và buôn bán tại Móng Cái. Kinh doanh khá thành đạt, cuộc sống viên mãn nhưng ở cái tuổi ngoại lục tuần này, Lê Cương cảm nhận còn một món nợ với nghệ thuật. Và anh đã trở lại, như để bù đắp cho quãng thời gian dài đã qua, chỉ từ 2009 đến nay, Lê Cương đã có 7 tác phẩm điêu khắc đá và phù điêu.

Tượng Chợ tình (trái) và Khát vọng của Lê Cương dự định gửi tham gia Triển lãm Mỹ thuật khu vực II đồng bằng sông Hồng lần thứ 15.

Lê Cương vốn có sở trường về gốm nhưng từ khi chuyển sang kinh doanh, anh gần như mất cơ hội tiếp xúc với nó và đến gần hơn với một chất liệu khác là đá. Và mặc dù gốm - đá vốn rất khác biệt, nhưng Lê Cương lại tỏ ra khá chững chạc khi sáng tác bằng chất liệu đá. Anh bảo, tiếng nói của đá khoẻ hơn, khối chắc hơn, độ bền vững cao hơn, có thể làm tượng to hơn... Cái nhìn này xem ra thể hiện độ nhạy cao với thị trường của một nhà kinh doanh khi anh sáng tác luôn hướng tới những không gian lớn để bài trí tượng. Lăn vào làm, anh cũng nghiệm ra rằng, làm đá phải công phu, thận trọng và mạnh mẽ hơn. Dịp triển lãm khu vực sắp tới tại tỉnh nhà, Lê Cương đã sớm quyết tâm có tác phẩm mới từ đá để thể hiện mình. Khát vọng và Chợ tình là hai tác phẩm anh ấp ủ và kỳ vọng nhiều, cũng là tác phẩm đẹp nhất, được các bạn nghề đánh giá cao hơn cả trong hàng chục tượng, phù điêu của anh. Chợ tình được làm theo phong cách dân gian, tính hiện thực cao. Đôi trai gái đến với nhau trong phiên chợ tình vùng cao, người con trai say sưa trong điệu khèn, múa tưởng như ngả nghiêng cả đất trời, người con gái múa ô hoà theo nhịp điệu của tiếng khèn tìm gọi bạn tình. Tượng đá xanh đen thô, cứng cáp, giữ được nét đặc trưng về vóc dáng, nét mộc mạc của người vùng cao mà lại rất có hồn, bố cục chặt chẽ... Vóc dáng đôi trai gái tạo thành một nhịp điệu, như hoà quyện vào làm một...

Khát vọng, ngược lại với Chợ tình, là tượng nuy (khoả thân) mang tính cách điệu và trừu tượng cao. Tượng thể hiện cách điệu vóc dáng người phụ nữ đẹp thanh thoát nhưng đẩy những điểm nhấn tạo cảm giác no - căng - đầy. Cặp đùi đầy đặn, tròn trịa rất vững chắc tạo bệ đỡ cho phần thân bụng được đẩy cong nâng cao bộ ngực no tròn tựa nguồn sống đang căng đầy. Phần tay được cách điệu bớt đi gần như hoà tan vào mái tóc đổ xuống chân tượng tạo thành hình khối mềm mại mà vẫn chắc khoẻ. Vẻ đẹp của người phụ nữ được tôn lên, thoát những dung tục cũng là ý tưởng của Lê Cương đề cao khát vọng của con người muốn vươn lên những điều cao đẹp trong cuộc sống. Anh tâm sự: Tôi vốn quen lối hiện thực mà Khát vọng là tượng nuy nên rất sợ nếu không thoát được sẽ thành dung tục. Bởi thế, tôi vừa làm vừa nghiên cứu để bớt đi các chi tiết thừa, cố gắng đẩy lên vẻ đẹp thanh thoát, được người xem chấp nhận...

Các tác phẩm đều làm từ đá cứng nên Lê Cương phải đến tận nguồn đá tại Ninh Bình để chế tác. Mỗi tượng từ khi phác thảo đến hoàn thiện mất hàng tháng trời. Có vẻ khá hài lòng với tác phẩm nhưng anh vẫn bảo nếu sau này có điều kiện thì sẽ làm tượng cao hơn nữa, ở mức 70cm chứ không phải là 42cm như hiện nay.
Khao khát muốn để lại những tác phẩm nghệ thuật cho đời, anh không ngại thời gian, tốn kém đã miệt mài, say sưa cố gắng một quá trình dài suốt 2 năm qua. Thật mừng khi mỹ thuật Quảng Ninh có thêm một tác giả điêu khắc chững chạc như Lê Cương!

Hải Ly